Pomoc ukraińskim dzieciom wewnętrznie przesiedlonym w czasie drugiej fali migracji w Ukrainie

Stanisława Katarzyna Nazaruk, Jūratė Danielienė, Barbara Sokołowska

Streszczenie w języku polskim


Celem artykułu jest zaprezentowanie oryginalnych wyników badań przeprowadzonych wśród dyrektorów szkół podstawowych i przedstawicieli samorządu z obwodu lwowskiego w Ukrainie. Mimo że wojna na Ukrainie toczy się już ponad 3 lata, to do tej pory nie odnotowano badań w zakresie oceny działań pomocy dzieciom przesiedlonym w drugiej fali migracji. Poznanie działań, jakie wdrożyli dyrektorzy szkół i samorządy w zachodniej Ukrainie w związku z przyjęciem dzieci z okupowanych i przesiedlonych terenów, jest istotne, ponieważ wojna generuje wiele zmian w ukraińskim systemie edukacyjnym, a także w priorytetach zadań samorządu. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego i dwa autorskie kwestionariusze; jeden kwestionariusz ankiety adresowano do dyrektorów szkół podstawowych, a drugi kwestionariusz wywiadu skierowano do przedstawicieli samorządu z obwodu lwowskiego. Badaniem objęto grupę 20 dyrektorów szkół podstawowych oraz ośmiu przedstawicieli samorządu. Badania zrealizowano w 2024 roku z zastosowaniem zasad etycznych i świadomej zgody osób badanych. Analiza wyników z przeprowadzonych badań pozwoliła poznać działania dyrektorów i samorządu oraz określić ich algorytm i potrzebę pozyskiwania środków finansowych z różnych źródeł, szczególnie z pomocy zagranicznej. Szkoły wykazały zdolności adaptacyjne w planowaniu procesu edukacyjnego w warunkach stanu wojennego. Doświadczenia zdobyte przez ukraińskie samorządy i szkoły w czasie wojny mogą posłużyć innym krajom, gdzie powstają konflikty zbrojne.


Słowa kluczowe


uczeń przesiedlony; wojna, migracja; szkoła podstawowa; samorząd

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Betancourt, T.S., Khan, K.T. (2008). The Mental Health of Children Affected by Armed Conflict: Protective Processes and Pathways to Resilience. International Review of Psychiatry, 20(3), 317–328. DOI: 10.1080/09540260802090363.

Bharti, S. (2022). The Re-Emergence of the Ukraine Crisis and Role of the European Union in the De-Escalation of Conflicts. European Journal of Transformation Studies, 10(1), 6–19. https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/journal-transformation/article/view/73 [dostęp: 4.05.2023].

Bocharova, O., Melnik, I. (2023). Wojna na Ukrainie: edukacja uchodźców w Europie. Społeczeństwo. Edukacja. Język, t. 18, 17–30. DOI: 10.19251/sej/2023.18(2).

Budnyk, O., Delenko, V., Dmytryshchuk, N., Podanovska, H., Kuras, V., Fomin, K. (2023). The Teaching Approach for Ukrainian Children Affected by War: Addressing Challenges in the 21st Century. Revista Brasileira De Educação Do Campo, 8, e17332. DOI: 10.20873/uft.rbec. e17332ABNT.

Budnyk, O., Sajdak-Burska, A. (2023). Pedagogical Support for Ukrainian War-Affected Children: Future Teachers’ Readiness to Work in Crisis. Comparative Analysis of Research Results in Ukraine and Poland. Journal of Vasyl Stefanyk Precarpathian National University, 10(3),16– 31. DOI: 10.15330/jpnu.10.3.16-31.

Chugaievska, S., Dybała, A., Wisła, R. (2023). Ukraiński kryzys migracyjny. Konsekwencje ekonomiczne dla krajów Unii Europejskiej i Ukrainy: wyzwania oraz ryzyka. W: P. Szymczyk, I. Domina (red.), Migracje i uchodźstwo ludności: trendy, problemy, wyzwania (s. 77–122). Lublin: Wydawnictwo Naukowe Tygiel.

Council of the European Union (2023). Infographic – Refugees from Ukraine in the EU. https:// www.consilium.europa.eu/en/infographics/ukraine-refugees-eu/ [dostęp: 13.08.2024].

Dmochowska, H. (2014). Mały Rocznik Statystyczny Polski. Wydawnictwo Głównego Urzędu Statystycznego.

Herbst, M., Sitek, M. (2023). Edukacja na emigracji: Ukraińscy uczniowie-uchodźcy w systemie szkolnictwa w Polsce po wojnie rosyjsko-ukraińskiej. European Journal of Education, 58(4), 575–594. DOI: 10.1111/ejed.12587.

Kraj w ruinie? Gospodarka się skurczyła, ale nie załamała. https://subiektywnieofinansach.pl/ ukraina-po-trzech-latach-wojny-w-jakim-stanie-jest-gospodarka [dostęp: 25.05.2025].

Makaro, J., Dębicki, M., Kovalisko, N. (2023). Charakterystyka ukraińskich migracji wewnętrznych (do Lwowa) i zewnętrznych (do Wrocławia) – w kontekście inwazji Rosji na Ukrainę. Konteksty Społeczne, 2(21), 113–121.

Muneghina, O. (2022). Bicie serca ludzkości: Zdrowie psychiczne dzieci migrujących. Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca Centrum Psychospołeczne. https://pscentre.org/news/heartbeat-of-humanity-mental-health-of-children-inmigration/ [dostęp: 25.05.2024].

Nazaruk, S.K., Ruszkowska, M.U., Sokołowska, B., Budnyk, O., Tkachuk, T., Dąbrowska, I. (2024). Wyzwania w zarządzaniu szkołami w czasie wojny. Badania polsko-ukraińskie. Journal of Modern Science, 58(4), 179–200. DOI: 10.13166/jms/192197.

OECD (2023). PISA 2022 Results (Volume II) Learning During – and From – Disruption. PISA, OECD Publishing, Paris.

Pilch, T., Bauman, T. (2002). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Potapenko, V., Kaplan, Y., Dvigun, A., Valewskyi, O., Tokman, V., Stepyko, M., Holowka, A. (2022). Sytuacja społeczno-demograficzna na Ukrainie: sposoby przezwyciężania skutków wojny. Kijów: Narodowy Instytut Studiów Strategicznych. https://niss.gov.ua/news/komentari-ekspertiv/sotsialno-demohrafichna-sytuatsiya-vukrayini-shlyakhy-podolannya [dostęp: 10.05.2024].

Ruszkowska, M.U., Nazaruk, S.K., Budnyk, O. (2025). Polski system edukacyjny wobec uczniów uchodźców z Ukrainy w ocenie dyrektorów i nauczycieli szkół podstawowych. Badania własne. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 2(196), 127–142. DOI: 10.4467/25444972SM PP.25.010.21824.

Sordé-Marti, T., Abdul Ghani, A., Almobarak, B., Chiappelli, T., Flecha, A., Hristova, M., Krasteva, A., Kjellberg, F., McQuillan, K., Nixon, E., Qasemi, M., Serradell, O., Aiello, E., Swords, L., Abdulrahman, H.T. (2023). The REFUGE-ED Dialogic Co-Creation Process: working with and for REFUGE-ED children and minors. Humanities and Social Sciences Communications, 10(1), 1–9. DOI: 10.1057/s41599-023-01967-6.

UKRINFORM (2025). Informacja Amerykańskiego Instytutu Studiów nad Wojną (ISW). https:// www.ukrinform.pl/rubric-polytics/4008046-instytut-studiow-nad-wojna-isw-rosjapodejmuje-dziaania-majace-na-celu-rozbudowe-swoich-zdolnosci-militarnych-w-odpowiedzi-na-dziaania-nato.html [dostęp: 25.06.2025].

Wiśniewska, J. (2013). Wywiad jako technika gromadzenia danych w badaniach jakościowych. W: K. Ławniczak (red.), Metody jakościowe i ilościowe w badaniu organizacji i działania Unii Europejskiej. Warszawa: WNIDP.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.4.133-143
Data publikacji: 2026-04-29 15:17:06
Data złożenia artykułu: 2025-09-24 11:27:05


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Stanisława Katarzyna Nazaruk, Jūratė Danielienė, Barbara Sokołowska

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.