Découvrir Montesquieu en Pologne au XVIIIe siècle

Paweł Matyaszewski

Résumé


L’objectif de la présente étude est de montrer comment la pensée politique polonaise s’est inspirée de l’oeuvre de Montesquieu durant le siècle des Lumières. Il s’agit avant tout d’examiner une double question : quels ouvrages du philosophe français ont attiré une attention particulière de quelques traducteurs et penseurs polonais, et comment expliquer leur initiative, voir leur mission de les faire découvrir aux Polonais. L’étude ambitionne de montrer que la pensée sociale et politique polonaise de l’époque a cherché dans l’oeuvre de Montesquieu aussi bien de nombreux conseils pratiques que des leçons de sagesse universelles, en vue de les utiliser en faveur de la réforme de l’État polonais dans la seconde moitié du XVIIIe siècle. Ainsi, découvrir et analyser
le système de pensée du philosophe français a eu, avant tout autre chose, un objectif politique pragmatique pour les écrivains éclairés polonais.


Mots-clés


Montesquieu ; Pologne ; Lumières ; traduction ; pensée politique

Texte intégral :

PDF

Références


Arzaces y Ismenia, czyli Minister jakich mało. Historya wschodnia (1804). Ignacy Grebel.

Blaszke, M. (2000). Obraz i naprawa Rzeczypospolitej w myśli społeczno-politycznej fizjokratyzmu. Beaudau i Le Mercier de la Rivière. IFiS PAN.

Fabre, J. (1952). Stanislas-Auguste Poniatowski et l’Europe des Lumières. Les Belles Lettres.

Grześkowiak-Krwawicz, A. (1990). Publicystyka stanisławowska o modelu rządów monarchii francuskiej. Ossolineum.

Konarski, S. (1760). O skutecznym rad sposobie. Scholarum Piarum.

Kościół knideyski. (1776). Les libraires de Varsovie.

Kurdybacha, Ł. (1951). Dzieje Kodeksu Andrzeja Zamoyskiego. Czytelnik.

Lis, R. (2012). Monteskiusz i Rousseau a polska myśl polityczna w przededniu Konstytucji 3 Maja. Politeja, 1(19), 389–409.

Listy perskie (Vols 1–2). (1778). Michał Gröll.

Lizymach. Powieść moralna. (1784). In Trzy pisma (pp. 9–18). Piotr Dufour.

Lizymach, powieść z Montesquieu. (1798). Co tydzień, 4, 6–8.

Objaśnienia do Ducha praw. (1778). Michał Gröll.

Obrona Ducha praw. (1778). Michał Gröll.

Lukowski, J. (2001). L’influence de l’Esprit des lois sur la pensée politique en Pologne à l’époque des Lumières. Cahiers Montesquieu, 6, 49–59.

Matyaszewski, P. (2018). Monteskiusz w Polsce. Wczoraj i dziś. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Montesquieu, Ch.-L (2013). Arsace et Isménie. In C. Volpilhac-Auger (Ed.), Dictionnaire Montesquieu. https://dictionnaire-montesquieu.ens-lyon.fr/fr/article/dem-1376399109-fr/fr

Pamiętnik o Panu de Montesquieu et Miniatura, czyli rozebranie na drobne części księgi Ducha praw (1778). Michał Gröll.

Przybylski, J.-I. (1784). Historyczno-krytyczne wiadomości. Ignacy Grebel.

Roch-Karczewski, W. (1787). Dopełnienie dykcyonarza historycznego. Piotr Dufour.

Rousseau, J.-J. (1782). Considérations sur le gouvernement de Pologne et sur sa réformation projettée. Cazin.

Rozmowa między Syllą y Eukratesem (1770). In Zabawy przyiemne i pożyteczne (Vol. 2, pp. 281–298). Michał Gröll.

Rzadkowska, E. (1985). À propos d’une traduction polonaise du Temple de Gnide de Montesquieu. Kwartalnik Neofilologiczny, 2(1), 125–139.

Smoleński, W. (1927). Monteskiusz w Polsce wieku XVIII. Instytut Popierania Nauki.

Szyjkowski, M. (1913). Myśl Jana-Jakuba Rousseau w Polsce XVIII wieku. Akademia Umiejętności.

Świątynia Wenery w Knidos. (1778). Piotr Dufour.

Ustawa Rządowa z dnia 3-go Maja 1791. https://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/kpol/1791-r5.html

Uwagi nad przyczynami wielkości y upadku Rzeczpospolitey rzymskiey (1762). Scholarum Piarum.

Zamoyski, A. (1778). Zbiór praw sądowych na mocy Konstytucyi roku 1776 (Vols. 1–3). Michał Gröll.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lsmll.2025.49.1.77-86
Date of publication: 2025-04-01 12:28:48
Date of submission: 2025-01-04 15:06:00


Statistiques


Visibilité des résumés - 12
Downloads (from 2020-06-17) - PDF - 18

Indicateurs



Renvois

  • Il n'y a présentement aucun renvoi.


Droit d'auteur (c) 2025,

Licence Creative Commons
Ce(tte) œuvre est mise à disposition selon les termes de la Licence Creative Commons Attribution 4.0 International.