Nauczanie akademickie i badania naukowe w XXI wieku. Przypadek historii sztuki
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Współczesne osiągnięcia cyfrowe stanowią usprawnienie badań naukowych i dydaktyki. Okazują się zarazem wyzwaniem dla dydaktyka i badacza, którego metody muszą ulec adaptacji w nowej rzeczywistości.
Cel badań: Artykuł bada przede wszystkim prowadzenie od 2007 roku zajęć oraz własnej innowacji dydaktycznej: cotygodniowych wizualnych zadań terminologicznych, które studenci cenią za ułatwianie przyswajania wiedzy oraz aktywizowanie ich roli w procesie dydaktycznym. Artykuł ma za zadanie pokazać zmiany, jakie następowały w dydaktyce historii sztuki od początku XXI wieku do dzisiaj. Pokazuje zarazem, jak ewoluowały badania naukowe. Demonstruje ponadto, co z dawnych technik oraz stwierdzeń dydaktycznych pozostaje aktualne i ma nadal wymiar uniwersalny.
Metoda badań: Artykuł bazuje na analizie własnych doświadczeń i zgromadzonej dokumentacji. Porównywane są zadania terminologiczne (w liczbie kilkuset), odpowiedzi na nie, wnioski z żywej dyskusji podczas zajęć ze Wstępu do historii sztuki, a także innych typów zajęć: konwersatoryjnych, seminariów i fakultatywnych oraz informacje zwrotne od studentów. Zaprezentowane zostały również własne doświadczenia z pisania prac naukowych.
Wyniki: Współczesne osiągnięcia komputerowe prowadzą do ciągłego przeglądania, czytania ekscerptów, skrótów, wyimków. Tymczasem także obszerne prace naukowe wciąż warto czytać w całości. Pisemne i ustne zadania terminologiczne, a także zapoznawanie studentów z licznymi schematami rysunkowymi wciąż pozostają istotnym, funkcjonalnym elementem procesu dydaktycznego historii sztuki.
Wnioski: Uważne rozmowy ze sztuczną inteligencją mogą pomóc, a nie zaszkodzić. Metodyka badań i nauczania będzie jednak ulegać kolejnym adaptacjom. Kierunki stricte humanistyczne, takie jak historia sztuki muszą być otwarte na nowe pomoce dydaktyczne oraz stosowanie nowoczesnych sprzętów ułatwiających dydaktykę i badania.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Bergson, H. (1920). Mind-energy, lectures and essays. Henry Holt and Company.
Bielska-Łach, M., Kardasz, M., Kędzierzawska, B., Borowska, E., Witwińska, M., Kubalska-Sulkiewicz, K., & Manteuffel-Szarota, A. (2020). Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Burchardt, J. (1979). List Witelona do Ludwika we Lwówku Śląskim: problematyka teoriopoznawcza, kosmologiczna i medyczna. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Cole, E., & Baker, P. (2022). Architektura: style i detale. Arkady.
D’Angelo, P. (2018). Sprezzatura: Concealing the effort of art from Aristotle to Duchamp. Columbia University Press.
Dmochowska, Z. & Kamiński, H. (2012). Encyklopedia PWN: oryginalna Azetka. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gabryś-Cichacz, K. (2008). Słownik sztuki. Krakowskie Wydawnictwo Naukowe.
Gębarowicz, M. (1934). Sztuka średniowieczna. Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
Gove, P. B. (1993). Webster’s third new international dictionary of the English language unabridged. Könemann Verlagsgesellschaft.
Gradowski, M., & Żygulski, Z. (2010). Słownik uzbrojenia historycznego. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jendryczko, M., & Bania, Z. (2013). Sztuka świata. T. 17, Słownik terminów: A–K. Wydawnictwo Arkady.
Jendryczko, M., & Bergman, E. (2013). Sztuka świata. T. 18, Słownik terminów: L–Ż. Wydawnictwo Arkady.
Kaczorowski, B. (2011). Sztuki piękne. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Koch, W. (1996). Style w architekturze. Arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne. Świat Książki.
Kozakiewicz, S. (1976). Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Krajewski, K., Müller, S., Natusiewicz, R., & Niemczyk, E. (1999). Mała encyklopedia architektury i wnętrz. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Lem, S. (1959). Młot. In S. Lem, Inwazja z Aldebarana (pp. 259–304). Wydawnictwo Literackie.
Lem, S. (2000). Okamgnienie. Wydawnictwo Literackie.
Levey, M. (1968). A history of Western art. Thames and Hudson.
Levey, M. (1993). Painting and sculpture in France 1700–1789. Yale University Press.
Mączeński, Z. (1997). Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym. Arkady.
Mikocka-Rachubowa, K. (1997). Terminy i pojęcia z wiedzy o sztuce. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Ostrowski, J. K. (1985). Piotr Michałowski. Krajowa Agencja Wydawnicza.
Bardski, K., & Budzanowska-Weglenda, D. (2023). Średniowieczny słownik symboliki biblijnej. Pseudo-Garnier z Langres Alegoryczne interpretacje całego Pisma Świętego. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Rządek, W., & Tomaszewski, K. (1991) Podręczny słownik historyka sztuki: ornamentyka i motywy dekoracyjne. Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Adama Mickiewicza.
Schiller, F. (1957). Dramen I. Hoffmann und Campe Verlag.
Schiller, F. (2017). Wallenstein: A dramatic poem. Open Book Publishers.
Slive, S. (1995). Dutch painting, 1600–1800. Yale University Press.
Szolginia, W. (1991). Architektura i budownictwo. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.
Szolginia, W. (1992). Architektura. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA NOT.
White, A., & Robertson, B. (2004). Architektura dla początkujących: słownik ilustrowany. Klub dla Ciebie.
Winzer, F. (2000). Słownik sztuk pięknych. Książnica.
Wróblewski, W. (1994). Koncepcja księgi IV Perspektywy Witelona i jego stosunek do dzieła Alhazena De aspectibus In. L. Bieganowski, A. Bielski, & W. Wróblewski, Witelona perspektywy, Księga IV (pp. 15–40). Wydawnictwa IHN PAN.
Zwolińska, K. & Malicki, Z. (1990). Mały słownik terminów plastycznych. Wiedza Powszechna.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.3.57-69
Data publikacji: 2026-09-28 10:44:46
Data złożenia artykułu: 2025-11-11 18:32:21
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Przemysław Waszak

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.