N.I. Tołstoj i moskiewska szkoła etnolingwistyczna

Galina Kabakova

Streszczenie w języku polskim


W artykule analizowane są źródła etnolingwistycznej teorii Nikity Iljicza Tołstoja, a także jej związek z zachodnioeuropejskimi dyscyplinami pogranicznymi – etnografią lingwistyczną oraz etnograficzną lub antropologiczną lingwistyką. Osobno omawiane są ważne dla Nikity i Swietłany Tołstojów pojęcia takie, jak np. semantyka kulturowa. Autorka poświęca uwagę szkole badawczej stworzonej przez Tołstojów, jej głównym osiągnięciom naukowym oraz nowemu przedmiotowi badań.


Słowa kluczowe


etnolingwistyka; szkoła badawcza; semantyka kulturowa; encyklopedia; Nikita Tołstoj; Swietłana Tołstojowa

Pełny tekst:

PDF (Русский)

Bibliografia


Agapkina Tatʹâna A., 1986, «Zaklikanie vesny» v Polesʹe, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 34–39.

Agapkina Tatʹâna A., 1994, Ûrʹev denʹ v Polesʹe: ritualʹnye vyhody v pole, [v:] Gricenko Pavlo (vìd. red.), Problemi sučasnoï arealogiï, Kiïv: Naukova dumka, s. 324–331.

Agapkina Tatʹâna A., 1995, Očerki vesennej obrâdnosti Polesʹâ, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Ètnolingvističeskoe izučenie Polesʹâ, Moskva: Nauka, s. 21–107.

Azimov Èlʹhan G., 1979, Russko-slavânskaâ astronomičeskaâ i meteorologičeskaâ terminologiâ v sravnitelʹno-istoričeskom i tipologičeskom plane, Moskva: MGU (dissertaciâ na soiskanie stepeni kandidata filologičeskih nauk).

Belova Olʹga V. (sost.), 2004, «Narodnaâ Bibliâ»: Vostočnoslavânskie ètiologičeskie legendy, Moskva: Indrik.

Belova Olʹga V., Kabakova Galina I. (sost.), 2014, U istokov mira. Russkie ètiologičeskie skazki i legendy, Moskva: Neolit.

Čëha Oksana V., 2009, Novogrečeskaâ leksika narodnoj astronomii v sopostavlenii s balkanoslavânskoj: luna i lunnoe vremâ (ètnolingvističeskij aspekt), Moskva: Institut slavânovedeniâ RAN (dissertaciâ na soiskanie stepeni kandidata filologičeskih nauk).

Gura Aleksandr V., 1986, Materialy k Polesskomu ètnolingvističeskomu atlasu. Opyt kartografirovaniâ. Doždʹ vo vrêmâ svadʹby, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 30–33.

Gura Aleksandr V., 2011, Brak i svadʹba v slavânskoj narodnoj kulʹture. Semantika i simvolika, Moskva: Indrik.

Haritonova Valentina I., 1986, Polesskaâ tradiciâ pričitaniâ na vostočnoslavânskom fone, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 55–62.

Kabakova Galina I., 1982, Terminologiâ kalendarnoj obrâdnosti: hrononimy (na materiale nemeckih i skandinavskih âzykov i dialektov), Moskva: MGU (diplomnaâ rabota).

Kabakova Galina I., 1989, Terminologiâ vostočnoromanskoj kalendarnoj obrâdnosti v sopostavlenii so slavânskoj, Moskva: Institut slavânovedeniâ i balkanistiki AN SSSR (dissertaciâ na soiskanie stepeni kandidata filologičeskih nauk).

Kabakova Galina I., 1994, Deti, umeršie do kreŝeniâ, [v:] Gricenko Pavlo (vìd. red.), Problemi sučasnoï arealogiï, Kiïv: Naukova dumka, s. 312–317.

Kabakova Galina I. (otv.red.), 2019, Vostočnoslavânskie ètiologičeskie skazki i legendy. Ènciklopedičeskij slovarʹ / Sost. O.V. Belova, A.V. Gura, G.I. Kabakova, S.M. Tolstaâ, Moskva: Neolit.

Mâgkova T.G., 1979, Opyt slovarâ leksiki litovskogo kalendarnogo cikla prazdnikov, Moskva: MGU (diplomnaâ rabota).

Moszyński Kazimierz, 1934, Polesie Wschodnie: Materiały etnograficzne z wschodniej części b. powiatu mozyrskiego oraz z powiatu rzeczyckiego, Warszawa: Mianowski.

Pašina Olʹga A., 1986a, Kalendarnye pesni vesenne-letnego cikla v ûgo-vostočnoj Belorussii, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 44–55.

Pietkiewicz Czesław, 1938, Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego: Materiały etnograficzne, Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie (Prace etnologiczne, t. 4).

Plotnikova Anna A., 1995, Pervyj vygon skota v Polesʹe, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Ètnolingvističeskoe izučenie Polesʹâ, s. 108–141.

Plotnikova Anna A., 2004, Ètnolingvističeskaâ geografiâ Ûžnoj Slavii, Moskva: Indrik.

Sedakova Irina A., 2007, Balkanskie motivy v âzyke i kulʹture bolgar. Rodinnyj tekst, Moskva: Indrik.

Soročânu Evdokiâ S., 1995, Terminologiâ bolgarskoj kalendarnoj obrâdnosti v sravnenii v gagauzskoj (na materiale bolgarskih i gagauzskih govorov Bessarabii), Moskva: Institut slavânovedeniâ i balkanistiki RAN (dissertaciâ na soiskanie stepeni kandidata filologičeskih nauk).

Surikova Olesâ D., Tolstaâ Svetlana M., 2024, «Pričitanʹâ Severnogo kraâ» E.V. Barsova: Issledovaniâ i materialy k slovarû, Moskva: Indrik.

Svitelʹskaâ V.L., 1995, Opyt kartografirovaniâ polesskogo pogrebalʹnogo obrâda, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Ètnolingvističeskoe izučenie Polesʹâ, Moskva: Nauka, s. 188–208.

Tolstaâ Svetlana M., 1986, Solnce igraet, Ritualʹnye besčinstva molodeži, Pahanie reki, dorogi, Lâguška, už i drugie životnye v obrâdah vyzyvaniâ i ostanovki doždâ, Sretenskaâ i četvergovaâ sveča, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 8–14, 18–30.

Tolstaâ Svetlana M., 2004, Materialy k ètnodialektnomu slovarû polesskih hrononimov, [v:] Tolstaâ S.M., Polesskij narodnyj kalendarʹ, Moskva: Indrik, s. 27–353.

Tolstaâ Svetlana M., 2008, Kulʹturnaâ semantika i semantičeskaâ rekonstrukciâ, [v:] Tolstaâ Svetlana M., Prostranstvo slova. Leksičeskaâ semantika v obŝeslavânskoj perspektive, Moskva: Indrik, s. 175–187.

Tolstaâ Svetlana M., 2010a, Postulaty moskovskoj ètnolingvistiki, [v:] Tolstaâ Svetlana M., Semantičeskie kategorii âzyka kulʹtury. Očerki po slavânskoj ètnolingvistike, Moskva: Librokom, s. 7–19.

Tolstaâ Svetlana M., 2010b, razdel Kategoriâ vremeni, [v:] Tolstaâ Svetlana M., Semantičeskie kategorii âzyka kulʹtury, Moskva: Librokom, s. 150–206.

Tolstaâ Svetlana M., 2015, Ètnolingvistika Eži Bartminʹskogo, [v:] Tolstaâ Svetlana M., Obraz mira v tekste i rituale, Moskva: Universitet Dmitriâ Požarskogo, s. 45–53.

Tolstaâ Svetlana M., 2023, «Dela-deliški», [v:] Tolstaâ Svetlana M. (otv. red.), Slovo i čelovek. K 100-letiû so dnâ roždeniâ akademika Nikity Ilʹiča Tolstogo, Moskva: Indrik, c. 687–703.

Tolstoj Nikita I., 1986, Troickaâ zelenʹ, Nevestka stala v pole topolem, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 14–18, 39–44.

Tolstoj Nikita I., 1995, Ètnolingvistika v krugu gumanitarnyh disciplin, [v:] Tolstoj Nikita I., Âzyk i narodnaâ kulʹtura. Očerki po slavânskoj mifologii i ètnolingvistike, Moska: Indrik, s. 27–40.

Tolstoj Nikita I. (otv.red.), 1995–2012, Slavânskie drevnosti: ètnolingvističeskij slovarʹ: v 5 t. Moskva: Meždunarodnye otnošeniâ.

Tolstoj Nikita I., 2003a, Vremeni magičeskij krug, [v:] Tolstoj Nikita I., Očerki slavânskogo âzyčestva, Moskva: Indrik, s. 27–36.

Tolstoj Nikita I., 2003b, Vita herbae et vita rei, [v:] Tolstoj Nikita I., Očerki slavânskogo âzyčestva, Moskva: Indrik, s. 37–72.

Tolstoj Nikita I., Tolstaâ Svetlana M., 2008, Narodnaâ ètimologiâ i ètimologičeskaâ magiâ, [v:] Tolstaâ Svetlana M., Prostranstvo slova, Moskva: Indrik, s. 226–240.

Valencova Marina M., 1995, Materialy dlâ kartografirovaniâ tipov polesskih svâtočnyh gadanij, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Ètnolingvističeskoe izučenie Polesʹâ, Moskva: Nauka, s. 209–222.

Valencova Marina M., 2016, Narodnyj kalendarʹ čehov i slovakov. Ètnolingvističeskij aspekt, Moskva: Indrik.

Vinogradova Lûdmila N., 1986, Mifologičeskij aspekt polesskoj «rusalʹnoj» tradicii, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Duhovnaâ kulʹtura Polesʹâ na obŝeslavânskom fone, Moskva: Nauka, s. 88–135.

Vinogradova Lûdmila N., 1995, Regionalʹnye osobennosti polesskih poverij o domovom, Otkuda berutsâ deti: Polesskie formuly o proishoždenii detej, [v:] Tolstoj Nikita I. (otv. red.), Slavânskij i balkanskij folʹklor. Ètnolingvističeskoe izučenie Polesʹâ, Moskva: Nauka, s. 142–152, 173–187.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2026.38.9
Data publikacji: 2026-10-08 20:42:09
Data złożenia artykułu: 2026-01-16 20:08:51


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (Русский) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Galina Kabakova

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.