Mniejszości narodowe i bezpieczeństwo Litwy w obecnym kontekście politycznym i historycznym
Streszczenie w języku polskim
Celem artykułu jest omówienie prawdopodobieństwa potencjalnego zaangażowania mniejszości polskiej lub rosyjskiej na Litwie w działania separatystyczne i odśrodkowe. Wielowiekowe podporządkowanie Rosji spowodowało głębokie zmiany w składzie etnicznym Litwy. Biorąc pod uwagę kontekst historyczny, należy podkreślić, że głównym motorem tych zmian była sytuacja geopolityczna. Odzyskanie niepodległości postawiło elity litewskie przed wyzwaniem rozwiązania problemów mniejszości etnicznych i narodowych w kontekście bezpieczeństwa państwa.
Pochodzenie etniczne i wynikająca z niego tożsamość narodowa kształtują spójność współczesnych państw, ale jednocześnie w konkretnych przypadkach mogą je dezintegrować. Odzyskanie niepodległości odwróciło tendencję zanikania tożsamości narodowej, zarówno litewskiej, jak i innych grup etnicznych, pod presją sowiecką. Władze państwowe podejmują wysiłki na rzecz integracji wszystkich grup etnicznych zamieszkujących Litwę. Jedną z głównych strategii jest promowanie postaw propaństwowych i poczucia solidarności społecznej. Jest to niezwykle ważny czynnik bezpieczeństwa, biorąc pod uwagę neoimperialne aspiracje i podteksty w polityce bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Akińczo A., Dlaczego AWPL współpracuje z Rosjanami?, http://zw.lt/wilno-wilenszczyzna/dlaczego-awpl-wspolpracuje-z-rosjanami/.
Białek T., Międzynarodowe standardy ochrony praw mniejszości narodowych i ich realizacja na przykładzie Białorusi, Litwy i Ukrainy, Warszawa 2008.
Bobryk A., Odrodzenie narodowe Polaków w Republice Litewskiej 1987–1997, Toruń 2005.
Bonusiak A., Aktywność polityczna Polaków na Litwie i Ukrainie na przełomie XX i XXI wieku: studium przypadków, „ Polityka i Społeczeństwo” 2014, nr 1.
Buchowski K., Polacy w niepodległym państwie litewskim 1918-1940, „Dzieje Najnowsze” 2000, nr 32.
Bukowski J., Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż po jej upadek, t. 1, Początki i terytorialne rozprzestrzenienie się reformacyi, Kraków 1883.
Constitutional Act on Non-Joining by the Republic of Lithuania of any Post-Soviet Eastern Alliances, https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.21154?jfwid=1clcwot6i3
Członkostwo Litwy w organizacjach międzynarodowych i w ich organach wybieralnych, https://www.urm.lt/default/pl/polityka-zagraniczna/organizacje-miedzynarodowe/czonkostwo-litwy-w-organizacjach-miedzynarodowych-i-w-ich-organach-wybieralnych
Department of National Minorities of Lithuania, https://tmde.lrv.lt/en/national-minorities
Eberhardt P., Między Rosją a Niemcami. Przemiany narodowościowe w Europie Środkowo-Wschodniej w XX w., Warszawa 1996.
Eberhardt P., Przemiany narodowościowe w państwach bałtyckich na przełomie XX i XXI wieku, „Rocznik Nauk Społecznych” 2009, nr 1.
Eidintas A., Bumblauskas A., Kulakauskas A., Tamošaitis M., Historia Litwy Wilno 2013.
Grennes T., The Lithuanian economy in transition, “LITUANUS“ 1994, Vol. 40, nr 2, http://www.lituanus.org/1994_2/94_2_03.htm
Kasekamp A., Historia państw bałtyckich, transl. A. Żukowska-Maziarska, Warszawa 2013.
Constitution of the Republic of Lithuania, http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/litwa-a.html
Kozakiewicz J., Polityka bezpieczeństwa państw bałtyckich, Kraków 2003.
Kuczyńska-Zonik A., Czego boją się Kraje Bałtyckie?, http://www.new.org.pl/5492-czego-boja-sie-kraje-baltyckie
Kuczyńska-Zonik A., Dyskurs narodowościowy na Litwie w kontekście współczesnych wyzwań, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 2016, nr 5.
Kuczyńska-Zonik A., Strategie integracyjne wobec mniejszości narodowych i etnicznych na Litwie, Łotwie, w Estonii i Gruzji, „IEŚW – komentarz” 2016, nr 9, http://www.iesw.lublin.pl/komentarze/KIESW-2016-9.pdf
Kutrzeba S., Semkowicz W., Akra Unii Polski z Litwą 1385–1791, Kraków 1932.
Lietuvos gyventojai 2011 metais, https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Lietuvos_gyventojai_2011.pdf/8321a3c1-c8b9-4468-825c-52a7b753f281
Lithuanian Defence System: Facts and Trends, http://kam.lt/en/defence_policy_1053/important_documents/lithuanian_defence_system_facts_and_trends.html
Litwa, gospodarka, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Litwa-Gospodarka;4574639.html
Maciejvski A., System sądownictwa w Republice Litewskiej, „Kwartalnik IUSTITIA” 2011, nr 4, http://www.kwartalnikiustitia.pl/system-sadownictwa-w-republice-litewskiej,718
Malewska A., Malewski H., Proces formowania się podmiotowości politycznej społeczności polskiej na Litwie, [in:] Tendencje rozwojowe myśli politycznej i prawnej, eds. M. Maciejewski, M. Marszał, M. Sadowski, Wrocław 2014.
Matulionis Arvydas, Beresnevičiūtė Vida, Leončikas Tadas, Frėjutė-Rakauskienė Monika, Šliavaitė Kristina, Šutinienė Irena, Žilinskaitė Viktorija, Heinrich Hans-Georg, Alekseeva Olga, ENRI - East Research Report, vol . 8: The Polish Minority in Lithuania, The Institute for Ethnic Studies is a division of the Lithuanian Social Research Centre (LSTC) 2011, http://www.ces.lt/wp-content/uploads/2013/01/ENRI_Polish-in-Lithuania.pdf
Miknys R., Ogląd historyczny stosunków polsko-litewskich na przebiegu wieków, http://www.stosunki.pl/?q=content/ogl%C4%85d-historyczny-stosunk%C3%B3w-polsko-litewskich-na-przebiegu-wiek%C3%B3w
Motyka G., Wnuk R., Stryjek T., Baran A., Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1953, Gdańsk-Warszawa 2012.
Na nic się zdały wyborcze manipulacje. Sukces Polaków na Litwie jest naprawdę wielki!, https://kresy24.pl/na-nic-sie-zdaly-wyborcze-manipulacje-sukces-polakow-na-litwie-jest-naprawde-wielki
National Threat Assessments. State Security Department of The Republic of Lithuania, Vilnius 2018.
Osica O., Od radzieckiej republiki do strefy euro. Gospodarka Litwy wciąż na fali wznoszącej, „Portal Gospodarczy”, https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/od-radzieckiej-republiki-do-strefy-euro-gospodarka-litwy-wciaz-na-fali-wznoszacej,328367_1_0_0.html
Pivoriene J., Ethnic minorities in Lithuania, “Sociológia a spoločnos” 2016, nr 1.
Population and social statistics, https://osp.stat.gov.lt/en/gyventoju-ir-bustu-surasymai1
Rachuba A., Litwini, [in:] Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej, eds. M. Kopczyński, W. Tygielski, Warszawa 2010.
Radczenko A., Rosjanie na Litwie. Problem dużego narodu, http://kurierwilenski.lt/2010/06/25/rosjanie-na-litwie-problem-duzego-narodu/
Rząd i polityka, http://www.pl.mfa.lt/pl/pl/witamy-na-litwie/o-litwie/rzad-i-polityka
Srebrakowski A., Polacy w Litewskiej SRR 1944–1989, Toruń 2001.
Subocz J., Litewskie spojrzenie na Wielkie Księstwo Litewskie i stosunki z Polakami, Projekt: Historia a teraźniejszość. Dziedzictwo Rzeczpospolitej Obojga Narodów a aktualne stosunki polsko-litewskie, Seminar II. 15-16 December 2012, http://www.iesw.lublin.pl/projekty/pliki/IESW-121-02-08.pdf
Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19950150071/O/D19950071.pdf
Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1959 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php?reg=7
Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1970 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_70.php?reg=8
Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 199 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_79.php?reg=8
Vsesoiuznaia perepis’ naseleniia 1989 goda. Natsional’nyi sostav naseleniia po respublikam SSSR. Estonskaia SSR, http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=8
Sulkevich S., Territoriya i naselenie SSSR, Moskva 1940.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/we.2025.11.1.77-97
Data publikacji: 2026-01-13 22:32:55
Data złożenia artykułu: 2024-12-05 12:53:33
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Marek Żyła
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.