Representatives of the Legal Profession in the Works of Bolesław Prus
Abstract
The law, as an element that plays a significant role in society, is frequently featured in positivist literature. In the Polish context, literary characters working in professions related to the administration of justice often faced moral dilemmas arising from operating within the legal frameworks of the partitioning powers. This article attempts to answer the question of how Bolesław Prus portrayed characters in the legal profession, such as judges, lawyers, and prosecutors. The works selected for analysis are Lalka, Nawrócony and Katarynka, which, although well known, have not yet been analyzed using the findings of the “law and literature” school of thought. The characters of legal professionals were analyzed in terms of their status, manner of communication, and function in society, as well as the satirical approach by which Prus criticized the weaknesses of members of the legal profession. The article primarily draws on a literary studies perspective, while taking historical context into account. The author demonstrates that members of the legal profession in Bolesław Prus’s prose do not merely serve as a plot backdrop but fulfill a significant function, representing the social system of the time, along with its ambitions, hypocrisy, and ethical dilemmas.
Keywords
References
Jaworska-Biskup, Katarzyna. (2022). Refleksje literackie w wybranym piśmiennictwie polskich prawników. Przegląd badań Leona Pinińskiego, Stefana Breyera i Mieczysława Szerera z lat 1924–1976. Studia Prawnicze KUL, 3(91), s. 29–59.
Kamień, Joanna. (2025). Estetyczne wymiary praktyki stosowania prawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2015). Prawo i literatura: szkice. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2017). Prawo i literatura: szkice drugie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2019). Prawo i literatura: antologia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kulecka, Alicja. (2018). Penalizacja postaw urzędników w świetle kodeksów karnych Królestwa Polskiego (1818–1847). Dzieje Biurokracji, VII, s. 127–144.
Malaurie, Philippe. (1997). Droit et littérature: une anthologie. Paris: Editions Cujas.
Obsulewicz-Niewińska, Beata. (2008). „Nieobałamucona” wrażliwość. Pisarze okresu pozytywizmu o filantropii i miłosierdziu. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Prus, Bolesław. (1975). Katarynka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Prus, Bolesław. (2013). Lalka. Kraków: Wydawnictwo Greg.
Prus, Bolesław. (1960). Nawrócony. W: tegoż, „Pałac i rudera” i inne opowiadania. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Ratajczak, Wiesław. (2014). Proces. O sądzeniu w nowelach Bolesława Prusa, Wiek XIX, VII(XLIX), s. 113–127.
Stępień-Kuczyńska, Alicja. (2022). Reformy w Rosji w XIX i na początku XX wieku: próba analizy. Eastern Review, 1(11), s. 93–105.
Szerer, Mieczysław. (1981). Dyscyplina słów. W: tegoż, Kultura i prawo. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 166–175.
Walęciuk-Dejneka, Beata. (red.). (2023). Literatura i prawo. Związki i relacje. Siedlce: Wydawnictwo Naukowe UwS.
Walęciuk-Dejneka, Beata. (red.). (2025). Literatura i prawo – charakterystyka zagadnienia, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe UwS.
Westermark, Katarzyna. (2023). Muszę się trzymać prawa… Kultura prawna w twórczości Juliusza Słowackiego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Wietecha, Anna. (2013). Sięgnąć poza wzrok. Doświadczenia percepcyjne w krótkich formach prozatorskich Bolesława Prusa w kontekście poszukiwań twórców nowelistyki polskiej końca XIX wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Wigmore, John. (1922). A List of One Hundred Legal Novels. Illinois Law Review, 17(26), pp. 26–41.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2026.44.1.147-158
Date of publication: 2026-10-12 14:11:21
Date of submission: 2026-02-12 21:20:30
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Marcelina Jolanta Koncewicz

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.